هک، نشت اطلاعات و باج‌گیری: نگاهی به بدترین نقض‌های امنیتی سال ۲۰۲۶ تا به امروز

سال ۲۰۲۶ نشان داد که امنیت سایبری دیگر یک دغدغه حاشیه‌ای نیست، بلکه به یکی از محورهای اصلی رویدادهای بزرگ جهان تبدیل شده است. اگرچه جنگ‌ها همچنان ادامه دارند، بحران‌های اقلیمی وخیم‌تر می‌شوند و به نظر می‌رسد تنها یک اتفاق ساده با یک همه‌گیری جهانی دیگر فاصله داریم، اما در لایه‌های زیرین تمام این رویدادها، یک جریان دیجیتال حیاتی وجود دارد که بر همه چیز سایه انداخته است.

امروزه نبردها هم‌زمان در جبهه‌های فیزیکی و دیجیتال جریان دارند؛ دولت‌ها از داده‌های شهروندان علیه خود آن‌ها استفاده می‌کنند و شبکه‌های رباتی (بات‌نت‌ها) به آرامی پایه‌های نهادهای دموکراتیک را تضعیف می‌کنند. از سوی دیگر، هکرهای دولتی زیرساخت‌های مدنی—از شبکه‌های برق گرفته تا سیستم‌های آبرسانی—را هدف قرار می‌دهند و گروه‌های باج‌افزاری، مبالغ هنگفتی را از شرکت‌ها و نهادها اخاظی می‌کنند. این حملات اکنون جسورانه‌تر، ویرانگرتر و مهار آن‌ها به‌مراتب دشوارتر شده است. در حالی که به میانه‌ سال ۲۰۲۶ و اوج‌گیری حملات سایبری و جنگ‌های ترکیبی (هیبریدی) نزدیک می‌شویم، نگاهی داریم به مخرب‌ترین هک‌ها و رخنه‌های اطلاعاتی اخیر و تأثیری که بر زندگی ما می‌گذارند.

حالا با گذشت یک سال از زمانی که کارگزاران دولتی به رهبری ایلان ماسک در «بخش کارایی دولت» (DOGE) شروع به بازمهندسی و تغییرات ساختاری در آژانس‌های فدرال کردند، ابعاد جدیدی از شکاف‌های اطلاعاتی رخ‌داده در دوران نظارت آن‌ها فاش می‌شود. پس از ورود تیم DOGE به سازمان امنیت اجتماعی آمریکا، با توجه به پرونده‌های قضایی در جریان در دادگاه فدرال، هنوز مشخص نیست چه بلایی بر سر حساس‌ترین داده‌های این کشور آمده است. ادعای نگران‌کننده یک افشاگر نشان می‌دهد که DOGE نسخه زنده‌ای از پایگاه داده سازمان امنیت اجتماعی را روی یک سرور شخص ثالث با سطح امنیتی پایین بارگذاری کرده است؛ اقدامی که کارشناسان را برای درک حجم دقیق داده‌های در معرض خطر به تکاپو انداخته است. این پایگاه داده ظاهراً حاوی شماره‌های امنیت اجتماعی و اطلاعات هویتی بخش عمده‌ای از شهروندان آمریکایی بوده است.

در اسناد دادگاه، سازمان امنیت اجتماعی اعلام کرده که از محتوای دقیق بارگذاری‌شده روی آن سرور بی‌اطلاع است، اما تأکید کرده که DOGE با یک گروه سیاسی خارج از بدنه دولت توافق‌نامه‌ای امضا کرده بود تا شواهدی مبنی بر تقلب در انتخابات پیدا کند؛ ادعایی که دونالد ترامپ بدون ارائه مدرک بر آن پافشاری می‌کند. اکنون این نگرانی جدی وجود دارد که پایگاه داده مذکور برای هدف قرار دادن یا پرونده‌سازی بی‌اساس علیه شهروندان مورد سوءاستفاده قرار گیرد.

دو تن از نمایندگان ارشد دموکرات که پیگیر این پرونده هستند، اظهار داشتند که افشای این حجم از اطلاعات می‌تواند بزرگ‌ترین نقض داده در تاریخ این کشور باشد. در همین حال، زنجیره‌ای از حملات سایبری در سراسر اروپا که تاسیسات حیاتی نظیر نیروگاه‌های برق و سدها را هدف قرار داده، موجی از نگرانی را برانگیخته است. چندین مورد از این هک‌ها به روسیه (یا گروه‌های وابسته به آن) نسبت داده شده که خطر آسیب‌های فیزیکی ملموس را برای شهروندان به همراه دارد. شبکه برق لهستان، یک نیروگاه حرارتی در سوئد و سدی در نروژ—که نشت شدید آب را در پی داشت—در ماه‌های گذشته هدف بدافزارهای مخرب قرار گرفتند. تکرار این حملات به تاسیسات آب لهستان در اوایل سال جاری نشان داد که پیامدهای جنگ ترکیبی روسیه فراتر از دنیای مجازی پیش رفته است. از سوی دیگر، کارشناسان هشدار می‌دهند که هکرهای ایرانی نیز زیرساخت‌های حیاتی ایالات متحده، به‌ویژه شرکت‌های خصوصی آبرسانی را که معمولاً پروتکل‌های امنیتی ضعیفی دارند، هدف گرفته‌اند.

در همین راستا، در ماه مارس یک حمله سایبری گسترده به شرکت تجهیزات پزشکی آمریکایی «استرایکر» (Stryker) انجام شد که طی آن هکرها توانستند ده‌ها هزار دستگاه از رایانه‌های کارمندان را از راه دور پاک‌سازی کنند و فعالیت‌های شرکت را برای چند روز به طور کامل مختل سازند. این واقعه نشان‌دهنده تغییر آشکار در تاکتیک‌های سایبری ایران هم‌زمان با تنش‌های خاورمیانه بود؛ رویکردی که از جاسوسی سنتی و عملیات «هک و افشا» به سمت حملات تخریبی مستقیم برای تلافی‌جویی پیش رفته است. مقامات آمریکایی این گروه هکری را به سرویس‌های اطلاعاتی ایران منتسب کردند. این حمله در نهایت خسارت مالی سنگینی به سود سه‌ماهه استرایکر وارد کرد. هم‌زمان، گروه معروف «شاین هانترز» (ShinyHunters) با تکیه بر تکنیک‌های بسیار پیشرفته فیشینگ صوتی (Vishing)، کمپین هک خود را علیه ده‌ها شرکت ادامه دادند. این هکرهای انگلیسی‌زبان مهارت بالایی در فریب کارمندان دارند؛ آن‌ها با جعل هویت تیم پشتیبانی فنی یا ادعای فراموشی رمز عبور، به راحتی دسترسی به سیستم‌های داخلی شرکت‌ها را به دست می‌آورند.

قابلیت‌های پردازش زبان طبیعی اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، مانند چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT)، ابزار دست هکرها نیز قرار گرفته است. اخیراً گروه شاین هانترز با بهره‌گیری از چت‌جی‌پی‌تی به سیستم مدیریت آموزشی Instructure حمله کرده و اطلاعات شخصی بیش از ۳۰ میلیون دانشجو و کارمند را به سرقت بردند. پس از مخالفت این شرکت با پرداخت باج، هکرها در بحبوحه امتحانات نهایی، صفحه ورود به سیستم Canvas (سامانه آزمون‌ها و تکالیف دانشجویان) را از کار انداختند و اختلال عظیمی در سراسر آمریکا ایجاد کردند؛ اقدامی که در نهایت شرکت را مجبور کرد علی‌رغم هشدارهای اف‌بی‌آی (FBI)، باج را پرداخت کند. این گروه همچنین مسئول هک‌های بزرگ دیگری از جمله سرقت ۴۰ میلیون رکورد از شرکت اینترنتی Charter و ۶ میلیون رکورد از شرکت کشتیرانی Carnival بوده است.

حملات پی‌درپی و زنجیره‌ای به توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای منبع‌باز (Open Source) نیز به رخنه‌های امنیتی بزرگی در شرکت‌های بزرگ فناوری و مشتریان آن‌ها منجر شده است. ابزارهای محبوبی مانند Trivy (متعلق به Aqua Security)، Bitwarden و Checkmarx به همراه چند پروژه منبع‌باز کلیدی دیگر در سال جاری هک شدند. این نفوذ به هکرها اجازه داد تا گذرواژه‌ها و توکن‌های حساس را از سیستم‌هایی که این نرم‌افزارها را نصب کرده یا آپدیت‌های آلوده را دانلود کرده بودند، سرقت کنند. این داده‌های مسروقه راه را برای نفوذ به غول‌های فناوری نظیر اوپن‌ای‌آی و پلتفرم میزبانی وب ورسل (Vercel) باز کرد و نشان داد دنیای منبع‌باز همچنان پاشنه آشیل اکوسیستم فناوری است.

حتی بزرگ‌ترین سازمان‌های اطلاعاتی جهان نیز از این حملات در امان نیستند؛ اف‌بی‌آی اخیراً پس از هک شدن یکی از سیستم‌های نظارتی خود مجبور شد وقوع یک «حادثه سایبری بزرگ» را به کنگره آمریکا گزارش دهد. گفته می‌شود این حمله که به جاسوسان چینی نسبت داده شده، شماره تلفن‌های تحت نظر مأموران فدرال و داده‌های حساس مربوط به شنود ارتباطات (مانند سجل تماس‌ها و دیتای پورت‌ها) را افشا کرده است. گزارش این واقعه به قانون‌گذاران نشان می‌دهد که ابعاد حمله واجد شرایط «خسارت جدی به امنیت ملی» بوده است. در بخش تجاری نیز شرکت اسباب‌بازی‌سازی هاسبرو (Hasbro) نمونه دیگری از عدم آمادگی در برابر حملات سایبری است؛ وب‌سایت این شرکت ۱۰۳ ساله پس از یک حمله امنیتی در اواخر مارس، هفته‌ها از دسترس خارج شد و فرآیند خدمت‌رسانی به مشتریانش کاملاً متوقف گردید.

شرکت هاسبرو، مالک برندهای محبوبی چون ترانسفورمرز، پپا پیج و دانجنز اند دراگنز، جزئیات کمی درباره حجم داده‌های سرقت‌شده یا احتمال پرداخت باج منتشر کرده است، اما این حادثه گزارش‌های مالی و مالیاتی شرکت را به تعویق انداخت و هزینه‌های سنگینی را برای مدیریت بحران به آن‌ها تحمیل کرد. اگرچه هاسبرو در اواسط مه اعلام کرد سیستم‌ها پاک‌سازی شده‌اند، اما اثرات مالی این رخنه در ماه‌های آینده ملموس خواهد بود. هم‌زمان، نشت اسناد هویتی نظیر پاسپورت و گواهینامه در وب تاریک افزایش یافته است؛ از سیستم رزرواسیون یک هتل گرفته تا اپلیکیشن‌های مالی و سرویس ویزای بریتانیا، بیش از دو میلیون سند هویتی به دلیل ضعف‌های امنیتی اولیه فاش شده‌اند.

این نشت گسترده اطلاعات در حالی رخ می‌دهد که پلتفرم‌ها و قوانین دولتی به شدت بر فرآیندهای احراز هویت (KYC) و تایید سن کاربران پافشاری می‌کنند. واقعیت این است که با افزایش نشت داده‌ها، این سیستم‌های نظارتی کارایی خود را از دست می‌دهند، چرا که هکرها به راحتی می‌توانند با مدارک مسروقه هویت‌های جعلی بسازند. توسعه روزافزون این بانک‌های اطلاعاتی هویتی، پتانسیل وقوع بحران‌های امنیتی بزرگ‌تری را در آینده ایجاد می‌کند.